NEVŞEHİR'İN KISACA TARİHİ

Yapılan kazılardan elde edilen bilgilere göre Nevşehir İli'nin MÖ 3000 yıllara kadar uzanan bir tarihi olduğu anlaşılmaktadır. Buraları tarih öncesi çağlardan beri yerleşmeye sahne olmuştur. Yöreye KAPADOKYA denirdi. Nevşehir Kızılırmak'ın güneyinde olup Hititler' in egemenliğine MÖ 2000 yıllarından sonra yayıldılar. Hitit Imparatorluğu MÖ 1150 yılında dağılınca Asurların etkileri Nevşehir 'e kadar uzandı. MÖ 7.yüzyılda,bütün Anadolu gibi İran (Pers) İmparatorluğuna katıldı.

Başkent Persopolis' ten yola çıkan İran imparatoru Kiros (Kurus) MÖ 546'da Nevşehir'i de aldı. MÖ 333 yılında Makedonya İmparatoru Büyük İskender, İran imparatorluğunu yıkıp burasını kendi topraklarına kattı. İskender'in ölümünden sonra Roma Imparatorluğu'na kadar İskender'in generallerinden Seleskovlar, Kapadokya Krallığı tarafından yönetildi. Bölge MÖ 1.yy' da Roma egemenliğini tanıdı.

MS 395 yılında Roma İmparatorluğu'nun ikiye ayrılmasından sonra 1077'de Anadolu Selçuklu Devleti kurulunca,bu topraklar da Orta Asya'dan gelen Türk egemenliğine girmiştir. Kapadokya yöresi 1071'den önce özellikle 7. ve 8.yy' larda doğudan İran-Sasani, güneyden gelen Arap-İslam akınlarına hedef olmuştur. Hititler döneminde kalma yörede bulunan 200'e yakın yeraltı şehri bu akınlar zamanında geliştirilmiş tir. 1071 Malazgirt Savaşı'ndan sonra bölge çoğunlukla Anadolu Selçuklu Devleti'nin elinde kaldı. 1308 yılında Anadolu Selçuklu Devleti yıkılınca Moğol istilasına uğramıştır. Yöre halkı Acem ve Arap kültürüne karşı çıkmıştır.

13.yy' da Horasan' dan gelen Türk düşünürü Hacı Bektas-i Veli' nin çalışmaları sonucunda Türkler bölgede egemenliklerini kurmuşlardır. 1515 yılında Yavuz Sultan Selim,Dulkadiroğulları Beyliğine son verip eski Kapadokya'yı kesin olarak Osmanlı İmparatorluğu'nun yönetimine almıştır. Osmanlılar döneminde bölgede önemli olaylar geçmemiştir. Gerek Selçuk,gerekse Osmanlı dönemlerinde yörede pek çok kervansaray,camii ve medrese yaptırılmıştır.

Hititler döneminde Kahve Dağı eteklerinde bulunan Nevşehir'in o günkü adi "NYSSA"dır. Osmanlı dönemin Nissa' nın yakınlarında MUSKARA adında bir köy kurulmuştur. Osmanlı Sadrazamı Damat İbrahim Paşa Muskaralı olup görevi aldığı yıllar arasında Muskara Köyü ve çevre köy kasabalarla geliştirerek yeni şehir anlamına gelen NEVŞEHİR adını alır. 20 Temmuz 1954 yılına kadar Niğde ilinin bir ilçesi olan Nevşehir bu tarihte il olmuştur.

Nüfusu: 289.509

Yüzölçümü:5.467 m²

Tarım: Nevşehir ekonomisi genellikle tarıma dayalı bir ekonomidir.Nevşehir Halen İzmir ve Niğde illerinin ardından Türkiye'nin 3. büyük patates üreticisi konumundadır.Geçtiğimiz Yıllarda devlet tarafından Derinkuyu ve Çevresind patates yetiştirmek yasaklansada 2009 yılı itibari ile yeniden yetiştirilmeye başlamıştır.Nevşehir ve İlçelerinden yetiştirilen başlıca tarım ürünleri Patates,Üzüm,Buğday,Arpa,Yulaf,Kabak,Pancar,Fasülye,Domates, gibi tarım ürünleridir.Nevşehir Nüfusunun %75'i Tarım sektöründe çalışmaktadır.
Turizm: Nevşehir Turizm açısından Türkye'nin en önemli turizm merkezlerinden birisidir.Kapadokya coğrafyasında olmasından dolayı Nevşehir ve çevresinde turizm diğer illere oranla  gelişmiştir.Peribacaları,Yeraltı Şehirleri, Müzeleri, Ören Yerleri, vadileri,eski kiliseleri ve manastırları Nevşehir'e yılda milyonlarca Turist çekmektedir.2009 Yılının ilk üç ayında Kapadokya'yı Yerli yabancı 174 bin turist ziyaret etmiştir.Nevşehir ekonomisinde çok büyük bir rol oynamaktadır turizm genellikle Ürgüp ve Göreme bölgesinde çok sayıda otel ve turistik işletme vardır.Diğer yandan Kozaklı'da sağlık turizmi açısından oldukça çok ekonomiye katkı sağlamaktadır kaynak sularının şifalı olmasından dolayı Kozaklı'da sağlık turizmi ile nevşehir ekonomisine büyük yararlar sağlamaktadır.
Sanayi:Nevşehir'in sanayisi çok gelişmiş değildir.İlde çok büyük ölçekli fabrikalar yoktur ancak son dönemlerde Acıgöl organize sanayi Necşehir organize sanayi kurulmuştur ve Nevşehir sanayisi kalkındırmaya başlamıştır.

YÖRESEL YEMEKLER:

Nevşehir ve yöresi yemeklerinin malzemeleri pek fazla olmamakla birlikte bölgesel denebilecek yemekleri vardır. Genellikle et tüketimi fazladır. Yörede sebzeciliğe de önem verildiğinden birçok sebzeyi kendileri yetiştirmekte ve yemeklerinde kullanmaktadırlar. Bölge, şarapları ile de ünlüdür. Yöre mutfağından bazı örnekler aşağıdadır:
Çorbalar:
tarhana, düğü, kesme, sütlü, patates çorbaları ve katma aşı.
Yemekler:
ağpakla (fasulye, kemikli et) , soğanlama, dıvıl (patates ve bulgur), cacık, ayva dolması, çanak (et ve sebze) ,Nevşehir tavası (et) , zerdi pilavı, sızgıt (kışlık et kavurma), kömbe (bazlama) , kışlık ekmek (yufka), pastırma, sucuk.

Tatlılar:
Bulama (un, pekmez, ceviz) , aşure, irmik tatlısı, dalaz (yumurta, süt, un, yağ, bal veya şeker), aside (un, pekmez veya şeker), hoşaf. Yörede kaliteli şarap üretimi de yapılmaktadır.

YÖRESEL GİYİM:

HALK OYUNLARI VE FOLKLOR:
Nevşehir ve çevresinde geleneksel tarz içerisinde oluşan halk oyunları, Türkiye coğrafyası üzerinde "Halay Yöresi" olarak adlandırılan gurup içerisinde yer almaktır. Oyunlar daha çok düğün ve eğlence ortamlarında çıkartılmaktadır.Mekan olarak erkeklerde geniş meydanlara, kadınlar da ise kapalı ev mekanlarında oynanmaktadır.Halay karakteristiğinde sergilenen oyunlar ağırlama, üçayak, şenola, cezayir, düzleme, hoş bilezik, leblebi, temurağa, ayvadibi, reyhan ve naridir.

milli parkalar ve korunan alanlar
göreme tarihi milli parkı

kuş gözlem alanı
aladağlar

balonla seyahat
kapadokya’nın simgelerinden biri olmaya başlayan balonlarla yapılan turlar, bölgenin eşsiz güzelliğini görmenin en etkili yoludur. gökte ağır ağır süzülerek yaklaşık 15 dakika süren balon tur, kapadokya uygarlığının ve doğal güzelliğinin yürüyerek ulaşılamayan en uzak noktalarına kadar götürür.