RADYASYONUN CANLİLARA ETKISI

Radyasyon bir çok insanın düşündüğü gibi 1900'lü yıllarda keşfedilmesi ile ortaya çıkan bir tehlike değildir.Tam aksine ilk çağlardan beri vardır.Ancak, teknolojinin vesanayileşmenin gelişmesi uranyum elementinin eldesi ve kullanilmasi ile radyosyonun etkileri giderek artmiştir radyasyon üreten bir çok kaynak vardir.bunlardan televizyon gibi elektronik cihazlar,x işini üreten tibbi ve endistriyel röntgen cihazlari en sık karşilaşilanlardandir.en önemli bir başka radyasyon kaynağıda nükleer reaksiyonlaredir.Nükleer denemelerde(atom ve hidrojen bombalari)reaksiyon sonucu oluşan ürünler radyoaktif olduklarindan reaksiyonlar dursada radyasyon uzun zaman devam eder. Diger bir radyasyon kaynağıda uzaydır.Güneş ve yıldızların enerjisi nükleer reaksiyonlardan (füzyon)kaynaklanir .Radyosyon denince ilk akla gelen x ve gama ışınlarıdır.Her iki ışınında enerjisi çok yüksektir. Alfa ve beta işinlari atom çekirdeğinden kaynaklanan radyoaktif ışınlardir.Her iki işinda belirli bir kütleye sahiptir.Alfa ve beta işinlari kütleleri ve elektriksel yüklerinden dolayı ,x ve gaqma işinlarina göre maddelere daha az nüfüz ederler."" uzayda saniyede yaklasik 300.000 km gibi çok yüksek hizlarla hareket eden bu isinlar kolaylikla insan vücüduna nüfus edebilir ve vücudu olusturan biyolojik hücrelere hasar verebilirler.Degistirmeleri de mümkündür.Aslinda az sayida hücrenin ölmesi önemli degildir.Yenilerin de dogmasi dogaldir.Hayati önemi fazla olan dokularda (kemik iligi,dalak,kan ve üreme hücreleri)radyasyon etkisi daha erken görülür.Radyasyonun kansorejen etkisi bu sekilde ortaya cikmaktadir. En büyük tehlike ise hücre cekirdegi içindeki DNA'larin bozulmasidir.DNA'lardan olusan kromozomlarin yapilarinin degismesi tasidigi sirlarin kaybolmasi ve yeni genetik yapili hücreler haline dönüsmesi sonucunda ebeveyni benzemeyen yeni bir genotip ortaya cikar.Bu faklilasmaya mutasyon adi verilir.Yüksek dozda radyasyona magruz kalmis bireylerde görülebilecek baslica hastaliklar sunlardir:kanda ve kan yapan organlarda tahribat (anemi,lösemi),ciltte ates yanigi andiran yaralar,gözde katarakt,kisirlik,kanser ve katilimsal bozukluklar. Radyoaktif izotoplar ile radyoaktif olmayan izotopların kimyasal özellikleri aynıdır.Bundan dolayı radyoaktif izotoplar izleyici olarak kimya araştırmalarında yaygın bir şekilde kullanılırlar.Ayrıca,bir kimyasal tepkimenin mekanizması yada bir bileşiğin yapısı çoğu zaman deneylerde radyoaktif izleyiciler kullanılarak aydınlkatılır.Radyoaktifliğin ışınım etkilerinden yararlanılan uygulamaların başında ışın(Curie) tedavisi gelir.Bu yöntem kanser ve benzeri habis tümörlerin yok edilmesinde kullanılır.Bu tedavi için en çok kullanılan radyoaktif izotop bir gama yayımlayıcısı olan kobalt 60 izotopudur. Radyoaktif izotoplar hastalıkların teşhisinde de kullanılır.Örneğin günüömüzde yaygın olarak kullanılan pozitron ışın tomografisi (PET scan) özellikle beyindeki bazı hastalıkların teşhisinde kullanılır.Radyoaktif iyot 131 izotopu tiroid bezi ile ilgili hastalıklarda kullanılır.Hastaya iyot 131 izotopu içeren NaI çözeltisi verılır.Kan dolaşımındakı bu izotopun vücuttakı hareketı radyasyon algılayıcılarıyla ızlenır.Bunun sayesınde tıroıt bozuklukları tıroıt kanserlerı ,böbrek ve karacığer hastalıkları teşhis edılebılır. Radyografi radyoaktif ışınlar yardımıyla film veya duyarlı plaka üzerinde görüntü elde etme yöntemidir.Bu yöntem tıpta röntgen çekimi olarak bilinir.Röntgen çekiminde elektronik cihazların ürettıgı x ışınları kullanılır. Endüstriyel radyografi de ise iridyum 192 ve kobalt 60 gibi radyoizotopların ürettiği gama ışınları kullanılır. Bu ışınlar ile metal ve plastik levhaların kalınlıklarının ölçülmesi, iç yapılarının incelenmesi mümkündür. Radyoizotopların diğer bir kullanım alanı ise petrol sanayisidir.Örneğin bir petrol boru hattında akışa katılan az miktarda radyoizotop ile bnorunun dışından akışı izlemek mümkündür.Ana boru hattından benzin ,gaz ve motorin gibi petrol ürünleri arka arkaya gönderilebilir.Aktarılan ürünlerin son kısımlarına konulan radyoizotoplar sayesinde boru hattının diğer ucunda bir ürünün bitip diğer ürünün başladığı anlaşılabilir.